Category Archives for blog

Karton in de wormenbak

Je leest het in elke handleiding voor wormcomposteren: wissel het keukenafval dat je aan je compostwormen voert steeds af met een laagje karton.

Toch merk ik dat veel mensen dat karton toevoegen op een gegeven moment een beetje vergeten. En dat is jammer. Niet alleen omdat wormen zich heerlijk thuis voelen tussen de ribbeltjes, maar ook omdat je met voldoende karton veel problemen kunt voorkomen.

Waarom moet je karton toevoegen? En welk karton moet je dan gebruiken? Deze vragen en nog meer karton-gerelateerde compostvragen beantwoord ik in dit blog.

Waarom moet er karton in de wormenbak?

Iedere wormenbak heeft een ‘bedding’ nodig: Een koolstofrijke basis die zorgt voor:

1: Een goede C/N verhouding en dus goede zuurgraad. Karton bestaat (op de lijm na) geheel uit houtvezels.

2: Vochtregulatie Karton is een prima vochtabsorbeerder.

3: luchtigheid, toevoer van zuurstof. Vooral golfkarton zorgt door de fijne kanaaltjes voor toevoer van zuurstof in je wormenbak.

Welk karton kun je het beste in je wormenbak stoppen

Uit het antwoord op de vorige vraag kun je al opmaken dat golfkarton/ribbelkarton de voorkeur heeft boven massief karton. Massief karton (je weet wel, van bijvoorbeeld rijstverpakkingen) is waterbestendig, dus absorbeert slecht. En je mist het voordeel van de luchtkanaaltjes. Zeker als dit massieve karton ook nog eens bedrukt en gecoat is heeft het niets te zoeken in de wormenbak.

Wat kan ik als bedding gebruiken als ik geen karton heb?

In plaats van karton kun je ook kiezen voor: Papiersnippers (liefst niet gebleekt papier), droge bladeren, stro, cocopeat, stro, rijpe compost.

Gebruik daarbij je gezond verstand: een hele laag zaagsel of een pak papier zal weinig lucht doorlaten. Maak je van het papier proppen of haal het door de papierversnipperaar.

Mag het karton of papier bedrukt zijn?

Hier lees ik tegenstrijdige artikelen over. Vanuit de printindustrie wordt gezegd dat er tegenwoordig geen zware metalen of giftige stoffen meer gebruikt worden bij het papierdrukken. Diverse wormengoeroes zweren bij alleen zwart bedrukt papier. Zelf gebruik ik dus wel bedrukte kartonnen dozen, die zijn vaak ook maar heel licht bedrukt. En als ik krantenproppen gebruik dan laat ik de gekleurde pagina’s achterwege. Hoogglans glossies laat ik ook over aan de papierbak, al is het maar omdat ze minder goed vocht absorberen.

Eten de compostwormen het karton op?

Het vochtige, met afvalsappen doordrenkte karton is een ideale hechtingsbodem voor allerlei micro-organismen. Wormen eten niet het karton of het keukenafval, maar jagen op de micro-organismen, die zich op hun beurt weer voeden met het afval en het vocht uit het afval dat in het karton trekt. En in dat proces schrokken ze natuurlijk ook het door de micro-organisen afgebroken afval en karton naar binnen.

Hoe klein moet ik het karton maken voordat ik het in de wormenbak stop?

Grote plakken karton kunnen de luchttoevoer blokkeren. Dus net als het afval kun je het karton het beste klein maken. Hoe kleiner hoe beter. 5 bij 5 cm is ideaal. Maar ik moet eerlijk toegeven dat ik hier zelf ook wat lui in ben. Daarom heb ik sinds kort een emmer water naast mijn wormenbak staan. Als ik een lege doos heb scheur ik die in grove stukken. De grove stukken gaan in de emmer. Zodra het karton doorweekt is is het een makkie om de grove stukken in kleine stukken te scheuren. Nu heb ik natuurlijk wel weer kans dat daarmee mijn wormenbak te nat wordt. Maar de ervaring leert dat dit karton ook weer redelijk snel opdroogt als ik het bovenop het voedsel leg.

Als je kleine kinderen om je heen hebt spaar je een paar weken karton op en organiseer je een scheurwedstrijd. De droge snippers bewaar je in een emmer naast je wormenbak zodat je altijd wat bij de hand hebt.

Moet ik het karton natmaken voordat ik het aan mijn compostwormen voer?

Karton natmaken moet alleen in het begin als je de wormen net in de wormenbak zet. Want dan is er nog geen vocht dat vrijkomt uit het afval. Na verloop van tijd mag je gewoon iedere keer een laag droog karton bovenop leggen. Dit wordt vanzelf nat.

Mocht het heel warm worden dan kun je wel een flinke laag naty karton bovenop leggen. Dit zorgt voor verkoeling.

Het kan geen kwaad om voor nat karton te kiezen (dat is immers makkelijker te scheuren). Een te droge wormenbak is een groter probleem voor de wormen dan een te natte wormenbak. Het karton droogt ook weer snel op.

Wat gebeurt er als ik te weinig bedding in mijn wormenbak gebruik

Bij te weinig karton kan de inhoud van je wormenbak te zuur, te nat, of anaeroob worden. Allemaal zaken waarje de wormen mee wegjaagt.

Ook helpt een goede laag karton bovenop tegen allerlei insecten als fruitvliegjes en muggen. Het vormt een extra barrière, en deze beestjes houden juist van een zeer natte omgeving.

Meer leren over wormcomposteren? Ga naar de FAQ

Citrusschillen in je wormenbak of compostbak

Naar aanleiding van de een tip in de nieuwsbrief over het gebruik van sinaasappelschil als potje voor je zaailingen, ontstond er wat discussie over wel of niet gebruiken van (bespoten) sinaasappelschillen in de compostbak of moestuin.

Mijn standpunt daarin is: Natuurlijk is biologisch en onbespoten beter. Maar als je dan toch bespoten schillen hebt, maakt het niet zoveel uit of je die nu in de GFT bak gooit en daarna niet-biologische compost ophaalt bij de gemeente, of dat je zelf meteen die bespoten schillen composteert of in de tuin gebruikt. 

In 1998 zijn 1000 vrachtwagens sinaasappelschil en pulp in Costa Rica over een stuk land uitgestort. 17 jaar later was het gebied omgetoverd tot een groen paradijs. Onderzoekers van Princeton publiceerden er in 2017 dit artikel over. Gelukkig is er ook een wat toegankelijker stuk geschreven over dit project. Beide wel in het Engels. Conclusie is dat sinaasappleschil veel stoffen bevat die bijdragen aan de bodemverbetering. Dus zonde om weg te gooien.

Er is heel veel geschreven over het wel of niet gebruiken van sinaasappelschillen in de wormenbak en compostbak. En over de schadelijkheid van de gebruikte gifstoffen en waslaag op die schillen: Zelf kom ik na het lezen van onder andere dit artikel tot de volgende conclusie:
-Geen citrusschillen in de wormenbak.
-Voor de biologische moestuin alleen biologische schillen in de compostbak, maar dan wel goed klein snijden. Zeker als je een ‘koude’composthoop hebt.

Voor mijn rozenstruik heb ik pas een hele zak sinaasappelschillen meegekregen van de supermarkt. Bij de persautomaat hebben ze iedere dag zakken vol, ze waren blij ervan af te zijn. Ik heb ze random rondom de struik in de grond gegraven en wacht nu op het ‘Costa Rica’ effect. 

Muggen in je wormenbak

Weet je zeker dat het muggen zijn en geen fruitvliegsjes? In beide gevallen is het zaak voldoende karton toe te voegen en de bak misschien wat te laten uitdrogen aan de bovenkant (deksel eraf). Check of je lekbak goed afwatert. Als er waterophopingen in de onderste compostringen zitten (of in de lekbak) kunnen muggen daar eitjes in gaan leggen.

Als het echt muggen zijn en je wormenbak is droog genoeg, check dan voor andere plekken met stilstaand water in de omgeving. 

In een gewone compostbak kun je wat extra citrusschillen toevoegen. (zie ook artikel over sinaasappelschillen in je wormenbak). In een wormenbak beperk je de citrusschillen tot het minimum. In geval van muggenplaag misschien een paar schillen (heel klein gesneden) als afweer.

Levertermijn minstens 1 week

Vanwege de grote voorjaarsdrukte, gecombineerd met de drukte bij Post NL door Corona lopen de levertijden op.

Bestellingen met compostwormen gaan pas na Ppasen op verzending. Om te voorkomen dat de compostwormen een lang weekend en nog wat dagen op een depot zitten.

Andere bestellingen proberen we binnen 2 a 3 werkdagen naar Post NL te brengen. Maar daarna zijn ze dan ook nog vaak een dag of 3 onderweg.

Pakket ophalen bij Post NL pickup point kan niet meer. Enerzijds om bezoekjes aan het postkantoor te verminderen en daar het personeel te ontzien. Anderzijds omdat we wellicht nu andere verzendpartners gaan inschakelen.

We hopen op je begrip. Heb je echt snel iets nodig en woon je in de buurt van Amsterdam? Kijk dan of jouw artikelen in de Moestuinwinkel staan

Wormenbak compostproces versnellen

Hoe laat je je compostwormen meer afval verwerken?

Veel mensen hebben een wormenbak omdat het een snelle manier van composteren is. Wormcomposteren is een compostmethode die door zijn snelheid ook weinig ruimte inneemt. Soms valt het werktempo van de compostwormen helaas wat tegen. Ik zet vier mogelijk oplossingen voor je op een rijtje.

5 manieren om sneller afval te verwerken in je wormenbak

1: Snij je afval lekker klein voordat je het aan de compostwormen voert

Compostwormen beginnen het verteringsproces nog voordat het voedsel in hun darmen zit. Dit doen ze door met hun lijf over het afval te kruipen en daarmee een spoor van enzymen op het afval achter te laten. Deze enzymen beginnen met de afbraak van het voedsel. Na een paar dagen is het oppervlak van het voedsel zacht geworden en keren de wormen terug om lekker te eten. Ze hebben immers geen tanden om het afval in stukjes te bijten.

Simpele wiskunde leert je dat, hoe kleiner het afval dat je voert is, hoe groter het oppervlakte is dat de enzymen kunnen bewerken. Je kunst zelfs zover gaan je afval eerst in de blender te gooien en je wormen te voeren met smoothies. Dat is iets dat ik zelf weleens in de winter doe, als ik toch al een smoothie maak en de blender dus toch al vies is. Want zeker in de winter kan het werktempo van de wormen aardig zakken.

2: Hou de temperatuur in je wormenbak boven de 15 graden

Zorg dat je wormenbak niet te veel afkoelt. Bij temperaturen onder de 10 a 15 graden verteren de compostwormen nauwelijks afval. Kun je de wormenbak in de winter niet binnen zetten, zorg dan in ieder geval voor een plekje uit de wind en in de zon. Of bewaar de doos waarin je je wormenbak hebt gekregen en zet die ondersteboven over je wormenbak. Ook oude dekens of bubbeltjesplastic kunnen de temperatuur hoog houden.

Bedenk dat compostwormen zelf veel warmte produceren, dus als je zorgt dat die warmte binnen blijft kan de compostering zelfs in de winter buiten gewoon doorgaan. Zelfs bij hele lange strenge winters kunnen je compostwormen in je wormenbak overleven.

3: Geef je compostwormen een cafeïne- shotje

Net als mensen worden wormen actief van cafeïne. En actieve wormen hebben meer honger. Volgens sommige wormenkenners mag je compostwormen niet te veel koffieprut geven. Omdat ze daar gestresst van raken. Anderen zweren juist bij koffieprut, omdat het de voortplanting zou stimuleren: Ook op sex gebied worden de wormen schijnbaar actiever van cafeïne.

Er zijn professionele wormenkwekerijen die wormen bijna geheel op koffieprut laten leven. Dat kan omdat de verhouding koolstof /stikstof ideaal is. Dezelfde verhouding als wanneer je netjes je groenafval mengt met karton. Dit alles gezegd hebbende is het voor de gemiddelde wormenbak-bezitter denk ik gewoon een leuk weetje. Doe vooral je koffieprut in je womenbak. Wellicht verhoogt het het composteertempo èn de omvang van je kolonie. Maar een dieet van allen maar koffieprut lijkt me toch wat eenzijdig.

4: Zorg voor gezinsuitbreiding

Zorg voor meer compostwormen in je wormenbak. Een wormenkolonie kan zich in drie maanden tijd verdubbelen. En kan daarmee dan ook de dubbele hoeveelheid afval verteren. Heb je weinig geduld dan kun je proberen de voortplanting aan te moedigen door wat extra koffieprut toe te voegen.

Bij goede omstandigheden kan een kilo wormen 1 kilo afval per dag verteren. Overigens bereikt de kolonie op een bepaald moment een evenwicht: als er niet genoeg eten of ruimte is gaat de voortplanting weer naar een lager pitje. Dus zorg ook dat er wel altijd voldoende eten en ruimte aanwezig is.

5: Koop meer compostwormen

Dat kan natuurlijk gewoon in de webshop

Hoeveel compostringen moet ik bestellen voor mijn wormenbak?

Als richtlijn kun je aanhouden dat je ongeveer per persoon 1 compostring nodig hebt. Met een miniumum van 3 ringen voor een goede werking van je wormenbak. En een maximum van 6 ringen vanwege het gewicht. Maar er zijn meerdere factoren die meespelen: Hoeveel groente eet je? Eet je alleen de bloemkoolroosjes of eet je ook de stronk? Ook de omstandigheden zijn van belang. Staat je wormenbak binnen of buiten? In of uit de  zon? Lees hier meer over hoe je het wormcomposteren kunt versnellen.

Help, de bovenste compostring van mijn wormenbak is te snel vol

Er kunnen meerdere redenen zijn dat de bovenste ring al vol is voordat de onderste ring is gecomposteerd: Van te lage temperatuur tot te veel afval. Hoe dan ook: je zit met een acuut probleem. Wat te doen? Hier heb je vier opties:  

4 manieren om toch een compostring leeg te maken

  1. Kijk of de compost in de onderste 2 ringen al zover geslonken is dat je de inhoud van deze 2 ringen samen kunt voegen. 
  2. Haal de grootste stukken onverteerd afval uit de onderste ring en doe die in de bovenliggende ring. De onderste ring bevat nu vooral compost. Deze mag gewoon in je tuin. Wormencompost heeft een neutrale zuurgraad en hoeft niet te rijpen. Restjes onverteerd afval zullen gewoon in je tuin vergaan tot compost.
  3. Pak een teil of emmer en doe daar de hele inhoud van de  onderste ring in. Laat deze bak op een rustig plekje staan terwijl de wormen hun werk doen. Tegen de tijd dat (bijna)  alles is omgezet in compost kun je de wormen eruit halen.
  4. Bestel een extra compostring. Lees ook de post over hoeveel compostringen je nodig hebt.
  5. En voor de toekomst: kijk of je je compostwormen harder aan het werk kunt zetten. Alles hierover lees je in de blogpost ‘https://balkonton.nl/wormenbak-compostproces-versnellen/wormenbak compostproces versnellen’.

Compostvaten vergelijken

Wormenbak of composthoop geen optie?

Heb je meer afval dan een gewone wormenbak aan kan? En geen ruimte (of tijd) voor een gewone composthoop? Of staat het idee van een wormenbak je tegen? Dan kom je (in de stad) al snel uit bij een zelf-beluchtend compostvat.

De zelf-beluchtende compostvaten van Balkonton hebben een aantal voordelen boven de standaard compostvaten die je in het tuincentrum ziet staan.

vergelijking van, en uitleg over, de Supercomp350, de Aerobin200 en de Aeroplus6000

Voordeel 1: Je hoeft de compost niet om te scheppen of zetten.

Helaas gaat composteren in een gewoon compostvat vaak mis omdat mensen het nu eenmaal druk hebben of vergeten om de compost regelmatig te beluchten: een voorwaarde voor snelle en goede compostering. Al onze compostvaten zijn zo ontworpen dat zuurstof wordt toegevoerd zodat omzetten niet nodig is.

Overigens hoef je bij een gewone wormenbak ook nooit compost om te zetten. De wormen  doen dat werk voor je compostwormen houden van hun rust.

Voordeel 2: snelle compostering:

Alle drie de types hebben een systeem dat lucht toevoert en daarmee de compostering versnelt.

Daarnaast zijn de aerobin200 en de supercomp-modellen  als gewone compostbak en als wormenbak te gebruiken. De wormen versnellen het compostproces nog eens extra en verbeteren meteen de kwaliteit van de compost.

Voordeel 3: In de winter composteren

De aerobin is dubbelwandig, daarom blijft het composteerproces (en de wormen)  hier ook in de winter op gang.

Ook de houten versies van de supercomp zullen in de winter redelijk door-composteren.

Bij de aeroplus6ooo is het van belang de middelste kamer (waar de compostwarmte wordt opgewekt) goed gevuld te houden. Voeg nieuw afval in bulk toe,dus de eerste kamer pas legen als hij echt vol is. Dan zal de compostwarmte die zich ontwikkelt makkelijker vastgehouden worden zodat het proces sneller doorgaat.

Voordeel 4:  Afgesloten voor ongedierte.

De aeroplus6000 en de aerobin200 bieden de beste bescherming tegen ongedierte.

Bij de aeroplus6000 bevindt de compost zich in de verhoogde,afgesloten compartimenten. Pas in de na-composteringsfase komt de compost in contact met de aarde en het bodemleven. Knaagdieren zijn hun interesse dan allang verloren.

De  Aerobin200 heeft een stevige bodemplaat en de beluchtingsgaten zijn voorzien van een filter.. Eventueel kun je nog een kraantje plaatsen op de afvoerslang zodat echt alle openingen gesloten zijn.

Voor alle compostvaten en composthopen geldt: knaagdieren zijn vooral op zoek naar een nestplek.Houd je composthoop droog en gooi er alleen ongekookte groente en fruitresten op. Zie ook dit blog over ongedierte en composthopen

Voordeel 5: ook op balkon of dakterras te gebruiken

De  Aerobin200 heeft een degelijke bodemplaat met een aftapslang voor het vrijkomende vocht. Dit vocht kun je aftappen en als natuurlijke bemester gebruiken.

De supercompmodellen worden  geleverd met een bodemplaat. Maar als je echt zeker wilt zijn dat je terrastegels schoon blijven kun je de supercomp beter in een lekbak zetten. Denk daarbij aan een opvangbak voor wasmachines.

Hier de verschillen tussen de compostbakken nog eens op een rijtje:

  • De Aerobin 200 is een thermisch geisoleerd, gesloten systeem waar  je het vocht van kunt opvangen. je kunt hem dus op balkon of dakterras gebruiken. Een ingenieus gepatenteerd systeem zorgt voor de beluchting.De aerobin is ook als wormenbak te gebruiken.
  • De Aeroplus 6000 heeft een uniek meerkamer systeem dat zorgt voor snelle compostering en bedieningsgemak. De onderkant is open. Dus wil je  hem op het balkon gebruiken zorg dan voor  een opvangbak.
  • De  Supercomp 305 en de supercomp650 combineren een mooi houten uiterlijk met een door  de TU Graz getest en goedgekeurd beluchtingsysteem. Deze compostbak is ook als wormenbak te gebruiken.
  • De  Supercomp 350 heeft hetzelfde beluchtingsysteem als de supercomp 305 maar is groter en goedkoper. Ook als wormenbak te gebruiken.

Kom langs in de CompostTuin voor een goed en persoonlijk advies

In mijn tuin in Amsterdam noord staan alle wormenbakken en zelf-beluchtende compostvaten bij elkaar. Je bent op afspraak altijd welkom in de CompostTuin voor een persoonlijk en vrijblijvend advies.